ΕΓΩΙΣΜΟΣ

Σ’ αυτήν την ομιλία, θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στα ακόλουθα ερωτήματα:

• Τι είναι ο Εγωισμός ;
• Σε τι οφείλεται;
• Μπορούμε να τον αποφύγουμε;
• Μπορούμε να τον ελέγξουμε;
• Τι αποτελέσματα επιφέρει;
• Ποια τα βαθύτερα αίτια του;
• Ποια η σχέση του με το ένστικτο της αυτοσυντήρησης;
• Ποια η σχέση του με το κακό;
• Πως αποφεύγουμε τον εγωισμό ;

Στη συνέχεια, μπορείτε να παρακολουθήσετε την σχετική ομιλία:

Επιπλέον της εικόνας, για όποιον επιθυμεί να κατοχυρώσει τα προαναφερθέντα νοήματα, ακολουθεί και το κείμενο της ομιλίας.

Η λέξη «εγωισμός» προκύπτει ετυμολογικά από την λέξη Εγώ. Γνωρίζουμε ότι το ΕΓΩ είναι μια υπερουσιαστική κατάσταση, όπου εδρεύει το καλό, ενώ το κακό είναι άγνωστο. Στον άνθρωπο όμως υπάρχουν δύο Εγώ, το ανώτερο και το κατώτερο ή Φυσικό Εγώ, το οποίο ενδιαφέρεται για την καθημερινή ζωή του ανθρώπου, τη φυσική ζωή του και την επιβίωσή του.

Όταν ο άνθρωπος λέει «Εγώ», δεν διαχωρίζει μόνο τον εαυτό του από τους συνανθρώπους του και το σύμπαν, αλλά υπονοεί το σύνολο των ιδιαίτερων, κρυφών και φανερών, στοιχείων που συνθέτουν το είναι του. Υπονοεί τον χαρακτήρα του, τις γνώσεις του, την ιδιοσυγκρασία του, την ψυχοσύνθεσή του, τα αισθήματά του, τη δύναμή του. Το Εγώ συγκεντρώνει δηλαδή όλα εκείνα τα στοιχεία που συνθέτουν τη μοναδικότητα του ατόμου. Αντιπροσωπεύει για μας τον εαυτό μας.

Αυτόν λοιπόν τον εαυτό, προσπαθούμε με κάθε μέσο να διατηρήσουμε, να εξασφαλίσουμε και για να το επιτύχουμε επιστρατεύουμε όλες μας τις νοητικές ικανότητες, τη λογική, τη σκέψη, την κρίση μας. Κάθε τι που εξυπηρετεί τη διατήρηση της ζωής, είναι επιτρεπτό και το υιοθετούμε.

Παράλληλα εκδηλώνουμε υποσυνείδητα και την άλλη μας αρχή, την Αγάπη και το πρώτο αντικείμενο της αγάπης και της στοργής μας, είναι ο εαυτός μας. Η αγάπη αυτή προβάλλεται σιγά-σιγά σε ό,τι αποτελεί προέκταση του εαυτού μας. Προβάλλεται στην οικογένειά μας, στα παιδιά μας, στα αδέλφια μας. Πέραν τούτων όμως, η ακτινοβολία της αγάπης μας σταματά, διότι από ‘κει και πέρα αρχίζει ο κύκλος της ακτινοβολίας των άλλων «Εγώ». Απ’ εκεί και πέρα, αρχίζει ο ανταγωνισμός, η πάλη για τη ζωή που έχει πάντα τα πρωτεία έναντι οποιασδήποτε αγάπης.

Επειδή ακριβώς την ίδια τακτική ακολουθούν όλα τα Εγώ είναι επόμενο τα συμφέροντα του ενός να προσκρούουν στα συμφέροντα του άλλου με συνέπεια τον εγωκεντρισμό, που οδηγεί την ανθρώπινη κοινωνία να εκφράζεται με το νόμο της ζούγκλας.

Αυτό το Εγώ λοιπόν, που αντιπροσωπεύει τον εαυτό μας, είναι το εγώ της προσωπικότητάς μας, το κατώτερο εγώ, το φυσικό εγώ, το οποίο αφορά ονομαστικά τον καθέναν από εμάς, είναι εντελώς διακριτό και ανόμοιο και δεν αφορά το Ανώτερο Εγώ του καθενός μας, το οποίο αφορά το ον μας, το οποίο έχει για όλους μας κοινή καταγωγή.

Αν ερευνήσουμε επομένως σε βάθος τα κίνητρα του εγωισμού θα διαπιστώσουμε ότι είναι μια επέκταση του ενστίκτου αυτοσυντήρησης, καθότι οι ανάγκες είναι όροι της υλικής ζωής του ανθρώπου και εκδηλώνονται σ’ όλα τα όντα χωρίς εξαίρεση.

Όμως αυτή η ικανοποίηση των υλικών αναγκών του ανθρώπου, πρέπει να γίνεται με λογική και μέτρο, αλλιώς δημιουργείται η τάση για την ακατάσχετη ικανοποίησή τους, οπότε γεννιέται στον άνθρωπο το υλικό πάθος με κύριο χαρακτηριστικό τον «ατομισμό» και έτσι παρασύρεται στην υλιστικότητα.

Ένα αλάνθαστο κριτήριο για να αποφύγουμε αυτή την παγίδα είναι: « Ό,τι ενώνει, είναι καλό και ό,τι χωρίζει είναι κακό. Αυτό που ενώνει είναι η Αγάπη, αυτό που διαιρεί είναι ο εγωισμός». Το καλό είναι η αρετή του πνεύματος, το κακό είναι το ελάττωμα της ύλης.

Ο εγωισμός ως προσωποποίηση του κακού, χρησιμεύει μόνο για να συντηρεί την υλική φύση. Παρασύρει τον άνθρωπο και απομακρύνει το πνεύμα του από το καλό και το συνδέει με την κατώτερή του φύση.

Στην διδασκαλία μας αναφέρεται: «Ο εγωισμός, σατανική έμπνευση της ύλης, σήμανε την καταδίκη του ανθρώπου και τη χρεοκοπία της δραστηριότητάς του, γιατί τον οδήγησε στο να θεωρήσει τον συνάνθρωπό του – τη σάρκα της σάρκας του – σαν ξένο.

Αλλά το ελάττωμα του εγωισμού, δεν αφορά τον άνθρωπο μόνο ως ατομικότητα. Κατά συνέπεια, ο εγωισμός δεν είναι απλά μια ατομική ελαττωματικότητα, αλλά μπορεί να διαβρώσει σταδιακά ολόκληρη την κοινωνία των ανθρώπων και να κάνει ακόμα πιο δύσκολη την Επάνοδο μέσα σ’ ένα τόσο δυσευνοϊκό περιβάλλον.

Θα πρέπει να θυμόμαστε πάντα πως γενικά, όλα τα όντα, με την εμφάνισή τους, εκδηλώνουν ανάγκες και δεν μπορούν να ζήσουν αν δεν τις ικανοποιούν. Αφού λοιπόν πρόκειται για απαραίτητους όρους ζωής, επιβάλλεται η ικανοποίηση των αναγκών να γίνεται με λογική και μέτρο.

Το μέτρο της ικανοποίησης των υλικών ορμών, καθορίζεται ταυτόχρονα με τη δημιουργία τους. Αν κατόπιν το μέτρο διασαλεύεται, δεν είναι επειδή αυξάνονται ή μειώνονται οι ανάγκες του ανθρώπου, αλλά διότι έρχεται σ’ επαφή με την ύλη και παραπλανάται απ’ αυτήν. Η συνέπεια αυτής της παραπλάνησης, είναι να παύει το ένστικτό του -ο φάρος αυτός του υλικού όντος- να τον εξυπηρετεί κανονικά.

Αυτό οφείλεται στο ότι η Φύση για να εξωθήσει τον άνθρωπο να ικανοποιεί τις υλικές του ορμές, τις συνοδεύει με την “απόλαυση”. Είτε πρόκειται περί ύπνου, είτε πρόκειται περί τροφής, είτε περί του ενστίκτου της αναπαραγωγής, όλες ανεξαιρέτως οι υλικές μας ανάγκες συνοδεύονται από το αίσθημα αυτό της απόλαυσης και θα ομολογήσετε ότι αν αυτό το αίσθημα δεν υπήρχε, ο άνθρωπος θα κινδύνευε να πεθάνει, διότι δεν θα υπήρχε το έντονο κίνητρο για την ικανοποίηση των υλικών ορμών.

Το αίσθημα λοιπόν της απόλαυσης που συνοδεύει τις υλικές μας ανάγκες, γίνεται συν τω χρόνω το αίτιο της υλικής συνήθειας, οπότε το μέτρο της ικανοποίησής τους παύει να υπάρχει. Η συνέπεια αυτής της υλικής παραπλάνησης, είναι ότι το ένστικτο της αυτοσυντήρησης παύει να μας εξυπηρετεί κανονικά και αντικαθιστά τους άλλους βασικούς γνώμονες της ζωής μας, δηλαδή τη λογική και το συναίσθημα.

Από τη στιγμή δε που ο άνθρωπος θα πάψει να ρυθμίζει την ικανοποίηση των φυσικών του αναγκών με την αρμονική συνεργασία της λογικής, του αισθήματος και του ενστίκτου, δημιουργείται η τάση για την ακατάσχετη ικανοποίησή τους, οπότε γεννιέται στον άνθρωπο το υλικό πάθος.

Το μέτρο τότε σπάνια τηρείται, με συνέπεια να διαπιστώνουμε δυο διαφορετικές κατευθύνσεις του ανθρώπου να παράγουν ανάλογα αποτελέσματα. Η υπερβολή του μέτρου να προκαλεί την κατάχρηση και η ανεπάρκειά του τη στέρηση. Το αποτέλεσμα, τόσο στην κατάχρηση όσο και στη στέρηση για την ικανοποίηση των φυσικών μας αναγκών, είναι πάντοτε το ίδιο.

Η στέρηση οδηγεί τους ανθρώπους στα βίαια ομαδικά κινήματα, τις επαναστάσεις, κ.λ.π. Ο άνθρωπος που στερείται γίνεται κακός, γιατί προσπαθεί με κάθε μέσο ν’ αποκτήσει ό,τι του λείπει. Όταν το κατορθώσει, τότε παραβαίνει το μέτρο, κάνοντας κατάχρηση αυτού που απέκτησε.

Και όλα αυτά, όπως αναφέρει η διδασκαλία μας οφείλονται στο ότι: « Όταν το Πνεύμα μετατρέπεται σε ανθρώπινο Εγώ και κατέρχεται σε περιβάλλον εντελώς ξένο και διαφορετικό, αισθάνεται ν’ αντιτάσσεται σε κάθε τι που αντίκειται σ’ αυτό και κατά συνέπεια σ’ όλο τον αντικειμενικό κόσμο. Αποτέλεσμα αυτού του ακαθόριστου συναισθήματος, είναι η γέννηση του αισθήματος της απομόνωσης, που με τη σειρά του οδηγεί στην ανάπτυξη του αισθήματος της αυτοσυντήρησης. Φυσικό είναι κάτω από τέτοιες συνθήκες ν’ αναπτυχθεί στον άνθρωπο η Εγωπάθεια, η οποία υποδουλώνει τη νόηση και το αίσθος του και τον υποκινεί να εξασφαλίσει το ατομικό του συμφέρον.»

Δυστυχώς, όλοι είμαστε υποχρεωμένοι να περάσουμε απ’ αυτό το στάδιο. Η Εγωπάθεια δεν είναι σφάλμα ατομικό και εσκεμμένο, αλλά ένα από τα πολλά μειονεκτήματα στα οποία υπόκειται ο άνθρωπος κατά τη διαδρομή του στην υλική δημιουργία. Όπως ο άνθρωπος μειονεκτεί στην ύλη, όσον αφορά το σώμα υποκείμενος σε διάφορες ασθένειες, κατ’ αναλογία υπόκειται και σε ασθένειες του Πνεύματος και του Ήθους.

Τελικά ο εγωισμός είναι ο γεννήτορας κάθε ελαττώματος και αιτία διατήρησης κάθε ατέλειας, που βασανίζει την ύπαρξή μας και ο ΣμΔ αναφέρει: « Ο άφρων, λέγει πλήρης αλαζονείας: Είμαι εκείνος που θα είναι και αύριον. Η κυρίαρχος θέλησις μου προσδιορίζει τους σκοπούς της ζωής μου και ουδεμίαν άλλην οδόν έχω να ακολουθήσω, πλήν της του ιδίου μου συμφέροντος. Γνωρίσατε το, ο άνθρωπος αυτός βαίνει προς τον θάνατον.

«Τα σημεία των ανεξίτηλων ιχνών του θανάτου είναι η αλαζονεία, η ματαιοδοξία και ο εγωισμός»